Zwerven door China

Marc en Anja

Van Beijing via Xian naar Chengdu – het voorjaar tegemoet top

CHINEES NIEUW JAAR
Op 21 januari vieren we het Chinees oudjaar. We hadden ons een voorstelling gemaakt van een groot feest op het plein van de Hemelse Vrede met aftellen naar 12 uur en dan een gigantisch Chinees vuurwerk….maar het blijkt een echt familiefeest te zijn, wat gezellig thuis gevierd wordt. Bovendien is vuurwerk officieel verboden in Beijing…Wij vieren het dus in stijl op onze hotelkamer met een biertje achter de t.v. De Chinese zender vermaakt ons met een met een soort galashow, waar alleen de reclame en de trekking van de staatsloterij aan ontbreken. Om 12 uur blijken veel mensen zich weinig van het verbod aan te trekken en kunnen we dus wel vuurwerk kijken. Het is maar goed dat er op het Plein van de Hemelse Vrede niets te doen is, want het is veel te koud om naar buiten te gaan. In tegenstelling tot wat wij gewend zijn, vieren de Chinezen meer het nieuwe jaar dan oudejaarsavond, want de volgende dag is het gezellig druk in de straten. Het is schitterend weer en iedereen gaat er met de familie op uit, de stad in. Overal staan kraampjes die de meest rare dingen aan satéstokjes verkopen en de kinderen eten geglazuurde appeltjes aan een stokje en suikerspinnen. We hopen nog ergens de traditionele drakendansen te zien, maar helaas kunnen we die niet vinden. Geen Chinees kan ons vertellen waar dit zou moeten zijn. In plaats daarvan gaan we naar de tempel van de hemel, waar ook veel Chinezen nieuwjaarsdag doorbrengen.

Daarna moeten we ons klaar gaan maken voor onze treinreis naar Xian. Omdat veel Chinezen voor het Spring Festival - nieuwjaar – naar familie reizen, zijn de treinen vlak voor het festival overvol en is er geen treinkaartje te krijgen. Daarna ligt het land een week tot 10 dagen plat. De 22e is dus een goede dag om te reizen. We kunnen makkelijk onze trein vinden. Gelukkig hebben de Chinezen voor getallen geen Chinese tekens, dus we kunnen het treinnummer, de tijd en het perronnummer gewoon lezen. Nu maar hopen dat ze ons ook het goede treinkaartje hebben verkocht, want de plaatsnaam is voor ons niet te herkennen.... Het is lekker rustig in de trein en na wat geruil met handen en voeten en 3 woorden engels hebben we allebei een benedenbed en de coupe voor onszelf. Lekker uitgerust komen we de volgende ochtend vroeg in Xian aan.

XIAN:
We gaan dezelfde dag nog naar het Terra Cotta leger. Enorm imposant en terecht het 8e wereldwonder genoemd. Het is altijd een beetje gekke ervaring al je ergens komt wat je al zo vaak op een plaatje hebt gezien. De verrassing is er dan een beetje af. Dit duurt een paar minuten en dan begin je het werkelijk te beleven en wordt het pas echt. Al dwalend door de hallen blijven we ons verbazen over al die rijen beelden van krijgers en strijdwagen, allemaal met andere gezichten. Gek dat dit pas zo kort geleden is ontdekt en dat mensen hier dus honderden jaren overheen hebben gelopen zonder te weten dat dit er was. De ontdekker van het Terra Cotta leger leeft nog en zit boeken te signeren. Het is wel heel leuk om die man in levende lijve te zien. Jammer genoeg wil hij niet op de foto. Na een paar uur hebben we echt ieder beeld gezien en pakken we de bus terug naar Xian. Hoewel erg toeristisch, mag je dit eigenlijk niet missen als je in China komt.

CHENGDU:
Xian trekt ons verder niet erg en veel winkels en restaurants zijn gesloten in verband met het Spring Festival. Bovendien hebben we wel zin in voorjaar, dus we nemen de volgende dag gelijk de nachttrein naar Chengdu. Het is inmiddels al weer een stuk drukker, dus de trein zit gewoon vol. Dit keer hebben we een trein met 3 bedden boven elkaar. Ik heb het bovenste bed en Marc het onderste in de coupe ernaast. Je kunt trouwens nauwelijks spreken van een coupe, want deuren zijn er niet. Alles ligt al vol met bagage van de Chinezen, dus onze rugzakken kunnen nergens meer bij. We beginnen ons mentaal voor te bereiden op een nacht in en smal bed, samen met een rugzak, als de Chinezen zo ongeveer de hele wagon gaan herinrichten om onze rugzakken nog een plekje te kunnen geven. Wie zei dat Chinezen buitenlanders niet zouden willen helpen...? Er ontstaat weer een hele ruilhandel over de bedden en dit keer zonder de 3 woorden engels, maar alleen met handen en voeten, belanden we uiteindelijk in twee bedden boven elkaar in dezelfde coupe. We slapen prima. De volgende ochtend komt iemand van het personeel gezellig een praatje maken. Hij spreekt 4 woorden engels – hallo, voetbal, Gullit en van Basten – en half in het engels en half met Chinees woordenboek voeren we een gesprek. Er komt nog een meisje bij ons zitten die haar engels wil oefenen. Wij weten inmiddels wat Holland in het Chinees is en we horen nu als een lopend vuurtje door de wagon gaan dat wij uit Nederland komen. Uiteindelijk zit er een hele groep om ons heen en gaan ze ons proberen in het Chinees tot 10 te leren tellen ...... tot groot vermaak van de hele wagon. Om 2 uur zijn we in Chengdu. Het is maar goed dat ze hier je treinkaartje innemen en weer teruggeven als je er bijna bent, want zo weten we tenminste waar we eruit moeten.

In Chengdu hebben we een schitterend hotel. Het ligt midden in een hutong, waar iedereen op straat leeft en zit te kaarten, schaken of mahjongen. We hebben een kamer met marmeren vloer en het meubilair is in Chinese Ming dynastie stijl: kasten met honderden laatjes en een echt hemelbed met een trapje ervoor waarop onze slippers klaar staan. We hebben een gigantisch balkon met grote planten en houten banken langs de randen. De badkamer heeft een tweepersoonsbad. Leuk detail is de rand cement waarmee ze kansloos de voegen hebben proberen af te smeren en er zit een bubbelinstallatie in die niet is aangesloten. Maar je hoort ons niet klagen, want we passen er samen in en het water is heerlijk warm en dat is zalig na een zweterige treinreis. Kom je ooit in het Dragon Town hotel...vraag naar kamer... Het enige minpuntje is de verwarming. Die is er dus niet. In de kamers zit een soort airconditioner die warme lucht zou moeten blazen, met de nadruk op zou moeten. Hoewel het hier overdag heerlijk voorjaarsachtig aanvoelt, daalt de temperatuur ‚s nachts naar het vriespunt en dat betekent dat we uiteindelijk met extra dekbedden, truien en lange onderbroek in het romantische hemelbed liggen.... Het personeel is erg aardig en probeert zo goed mogelijk om ons te helpen, maar soms ontstaat er wat spraakverwarring door hun niet vlekkeloze engels. Zo vroegen we bijvoorbeeld of we in het restaurant iets konden eten. De restaurantruimte was nog dicht, maar geen probleem, ze gingen direct voor ons het restaurant opendoen en de verwarming aandoen. Toen we eenmaal goed en wel zaten, bleek er wel "restaurant" boven de deur te staan, maar eten kon je er niet…. In plaats daarvan werd er een beamer geïnstalleerd en werd er een stapel dvd’s te voorschijn gehaald. Nou ja.. ook leuk.

Treinkaartjes kopen vanuit Chengdu wordt lastiger. Lennerd van het hotel gaat met ons mee naar het station om ons te helpen en uiteindelijk blijkt een treinkaartje naar Kunming voor over ruim een week de beste optie te zijn. We zullen ons hier moeten zien te vermaken. Nu we toch de tijd hebben gaan we naar het Panda Breeding Center om naar de panda’s te kijken. Het is nog heel vroeg en de panda’s zijn nog lekker actief. Op een meter afstand, tegenover ons aan de andere kant van een greppel, zitten er twee naast elkaar op hun kont lekker bamboe te eten. Volgens mij vinden ze ons ook wel vermakelijk...

‚s Middags gaan we naar het Rin Min park. Het Vondelpark van Chengdu. Na een bezoek aan het schitterende bonsai gedeelte zakken we lekker lui in een stoel op het terras van het theehuis. Je kunt hier uren zitten met een kopje thee – je krijgt er warm water bij om het steeds weer op te schenken – en het is de plek om mensen te kijken. Toeristen zijn er niet en de Chinezen vermaken zicht weer met kaarten of mahjong – om geld - , het eten van zonnebloempitten en met oormassage waarbij ze stokjes in je oor stoppen en hier met een stemvork tegenaan tikken. Na een tijdje komt er een Chinees die in het engels vraagt of hij bij ons aan tafel mag komen zitten. Het blijkt Mr. Lee te zijn. Zoals de lonely planet omschrijft „in the park you may well encounter Mr. Lee” zo lopen wij dus ook tegen Mr. Lee aan. Mr. Lee is een gids die jaren voor allerlei reisorganisaties heeft gewerkt als gids, maar op een gegeven moment voor zichzelf is begonnen omdat hij het leuker vond om mensen iets van het echte China te laten zien. We raken aan de praat en het wordt een gezellig gesprek. Hij vertelt ons van alles over de provincie Sichuan wat we niet wisten – staat in geen enkele reisgids – en het begint een beetje bij ons te kriebelen. We zouden veel liever deze dingen zien dan een week in een stad te blijven. We hadden zelf al gekeken naar een alternatieve route per bus naar het zuiden langs de grens met Tibet, maar de wegen zitten dicht door de sneeuw en het is te gevaarlijk. De route van Mr. Lee kennen we niet en wordt nergens beschreven. Het zal niet meevallen om dit zelf te vinden. Bovendien kan Mr. Lee ons een heleboel over de regio en de mensen. Hij heeft ook de contacten om ons treinkaartje naar Kunming om te ruilen en ons geld volledig terug te krijgen. Dit geeft de doorslag. We besluiten om Mr. Lee een paar dagen als gids in te huren en de volgende dag te vertrekken naar een China wat nog weinig toeristen hebben gezien. .

Van Chengdu naar Dali met bottenschuddende bussen 28 januari – 4 februari 2004 top

We vertrekken ‚s morgens met de bus naar Zi Gong, een leuk plaatsje ten zuiden van Chengdu. Mr. Lee neemt ons mee naar een authentieke zoutwinnerij die nog steeds in gebruik is. Daarna lopen we door allemaal kleine straatjes waar je een glimp van het Chinese leven kunt opvangen. Veel mensen bekijken ons nieuwsgierig. Ze zijn hier niet veel toeristen gewend. Wij kunnen ook niet nalaten de mensen en het straatbeeld te bekijken. Vrouwen lopen op straat te breien, mannen rijden op motoren met een helm die verdacht veel lijkt op wat bij ons een bouwhelm zou zijn, boven de deuren hangen spiegeltjes en op de deur plaatjes van draken om de boze geesten buiten te houden en overal hangt groente te drogen. Het verkeer toetert continu en de mensen lopen continu te rochelen en te spugen op straat. Vuilnisbakken zie je niet, al het afval wordt gewoon op straat gegooid. Verder zijn er altijd wel een paar mensen met grote takkenbezems de straat aan het vegen. Het lijkt wel of de ene helft van de mensen steeds bezig is de boel op te ruimen die de andere helft op straat gooit. We eten in een restaurantje wat wij niet als zodanig herkend zouden hebben. In de keuken staan schaaltjes met allemaal soorten vlees, van nieren en darmen tot normaal rundvlees. Wij houden het op het laatste en een paar groentegerechten. In een mum van tijd staan de meest heerlijke gerechten op tafel. Koken kunnen ze wel in China. En dan te bedenken dat we gemiddeld voor 2 euro met z’n drieën eten... op de markt kijken we onze ogen uit: Specerijen die we niet herkennen, groente, vlees, drogende kippen en eenden, decoratief geschilde ananassen, je kunt het zo gek niet bedenken of het ligt er. 's Avonds gaan we naar het lantaarn festival. Dit is typisch voor het Spring Festival. Van doek worden gigantische lantaarns gemaakt in de vorm van bloemen, draken, budha, dinosauriërs, verzin het maar. Om 7 uur worden alle lampjes aangestoken en er ontstaat een zee van licht. Kitsch, maar toch mooi door de combinatie van dingen en de hoeveelheid licht. We hebben ruim een uur nodig om alleen al langs alle lantaarns te lopen. Ieder jaar worden alle lantaarns nieuw gemaakt. Het idee heeft wel wat weg van een bloemencorso.

De volgende dag gaan we via Yi Bin naar Luo Biao. Hoewel het in afstand niet zo ver is, doen we er de hele dag over. Het lijkt wel of we na Yi Bin de beschaafde wereld uitgaan. De bus is aanzienlijk ouder dan waar we tot nu toe in gezeten hebben. We hebben twee mooie plaatsen helemaal voorin de bus, dus dat betekent mooi uitzicht en beenruimte, maar ook dat we ons vast moeten houden om niet van de stoel te glijden of met stoel en al om te kieperen. Terwijl we de stad uitrijden moet de chauffeur om voor ons onduidelijke redenen 5 keer stoppen bij een controlepost en formulieren af laten stempelen met grote rode stempels. Daarna komt er ook nog een onverwachte controle van de undercover politie. Het schijnt dat ze controleren of de bus niet overladen wordt. Daar hebben ze 4 serieus kijkende mensen in uniform voor nodig (hoezo undercover...). De chauffeur krijgt nog wel even op zijn hart gedrukt dat hij voorzichtig moet rijden, omdat er buitenlanders in de bus zitten. Hij heeft vooral al zijn rijkunsten nodig om om de gigantische kuilen heen te sturen. Er heeft ooit asfalt op deze weg gelegen, maar daar zijn nu alleen nog wat brokstukke van over waar de bus lekker over heen hotst. En laten we zeggen dat de schokbrekers niet helemaal meer zijn wat wat ze geweest zijn..... De raampjes staan open om te compenseren voor de verwarming die blijkbaar niet meer uitkan, waardoor dikke stofwolken naar binnen waaien. We hebben uitzicht op een schitterende rivier en op rijstvelden. Het gebied wordt steeds bergachtiger. We rijden langs flinke afgronden. Aan vangrails doen ze hier niet.... De plaatselijke bevolking werkt op het land en heeft het duidelijk niet breed. Ze zijn heel vriendelijk en als ze lachen ontbloten ze een rij scheve, bruine tanden in hun verweerde gezicht. Mensen komen de bus in met manden op hun rug gevuld met groente. Terwijl we tientallen jaren in de tijd terug lijken te zijn, klinkt in de bus af en toe het geluid va een mobiele telefoon. Dit is echt een land met enorme contrasten. Iedere bus heeft een „charmante assistente“, een soort hulpje van de chauffeur die zorgt voor de kaartverkoop en de logistiek van de bagage. Meestal komt dit er op neer dat er luidkeels in het Chinees gekakeld wordt, er verhitte discussies ontstaan door de geopende deur en er voorin de bus naast de chauffeur een steeds grotere stapel manden, zakken, dozen en tassen ontstaat met ergens daartussen onze rugzakken. Iemand zet een soort aardappelzak voorin de bus. Na een tijdje lijkt het of de zak begint te bewegen. Als een kind wat de bus binnenkomt bovenop de zak gaat zitten, klinkt er een klaaglijk geluid uit de zak. Dit bevestigt ons vermoeden dat er een paar kippen in zitten. Onderweg moeten we nog een keer overstappen naar een andere bus. In dit plaatsje gaan we eerst even lunchen. In een restaurantje wat op een garagebox lijkt, maar opvallend schoon is, koken een paar giechelende vrouwtjes het lekkerste maal voor ons wat we hier hebben gegeten. Ze doen wonderen met een aubergine en je zou niet denken dat soep uit een wasteil zo lekker is. Het ‚toilet“ is in de hoek van het kolenhok.

LUO BIAO:
De bus naar Luo Biao is zo mogelijk nog ouder dan hiervoor. Mr. Lee laat de bus halverwege stoppen om ons een of andere poort te laten zien. Het is een beetje genante vertoning. Wij staan buiten met Mr. Lee de poort te bekijken en in de bus zitten alle Chinezen met hun neus tegen de ruit gedrukt naar ons te kijken. We kruipen weer lekker knus op de achterbank naast een mannetje wat af en toe een lekkere rochel richting het middenpad van de bus lanceert... Tegen de tijd dat we aankomen ligt het middenpad van de bus bezaaid met schillen en rochels en glibberen we naar de uitgang.

Luo Biao is overweldigend. In verband met het Spring Festival is er een podium in het dorpscentrum gebouwd waar mensen uit het dorp gaan zingen en dansen. Het lijkt ons wel leuk om hier naar te gaan kijken, dus we gaan in de buurt aan een tafeltje zitten om een biertje te drinken. In een mum van tijd staan er minstens 50 kinderen om ons heen. Er komen er steeds meer en langzaamaan komen ook de volwassenen naar ons toe. Ze willen weten waar we vandaan komen, maar niemand weet waar Nederland ligt. In onze ‚point it’ staat een landkaartje, dus we wijzen aan waar het ligt. De kinderen willen nu gelijk alle plaatjes in het boekje bekijken en zijn volledig in de ban van een plaatje van een wielklem. Dat is ook wel een enorme cultuurshock voor mensen die wonen in een dorpje waar een keer per dag een bus komt en de meeste mensen moeten lopen, omdat ze de bus niet eens kunnen betalen. Kinderen komen met papiertjes aandragen en vragen om onze naam of handtekening. Alsof we wereldberoemd zijn zitten we de hele avond smoezelige blaadjes en soms zelfs kassabonnetjes te signeren. Wij krijgen in ruil van een paar Chinese meisjes hun naam op een papiertje van 1 bij 2 cm. De volwassenen komen ook een praatje maken en ons welkom heten in hun dorp. Het geheel voelt een beetje dubbel. Aan de ene kant is het geweldig... al die vriendelijke mensen en het gastvrije gevoel. Aan de andere kant geven ze je het gevoel dat ze tegen je opkijken en wij zijn ook maar twee gewone stervelingen die toevallig op een gunstige plek op aarde zijn geboren. We kunnen die nacht moeilijk slapen. We hebben het gevoel dat onze zintuigen overbelast zijn.

De volgende dag gaan we naar de ‚hangende doodskisten“. Duizend jaar geleden leefde hier een volk dat zijn doden begroef in houten doodskisten. In de rotswand werden gaten gehakt en daar werden houten dragers in gedaan. Hierop werden de doodskisten geplaatst, als het waren hangend tegen de rotswand. Het bijzondere is dat ze op 50 meter boven de grond hangen. Niemand weet hoe ze daar bij konden komen. Het hout is nooit verrot, dus de kisten hangen er nog steeds. Echt heel bijzonder om te zien. Hierna lopen we over de markt in het dorpje. We hebben weer steeds een hele stoet nieuwsgierige dorpsbewoners achter ons aan. We nemen een kijkje bij de plaatselijke dokter die uitgebreid de pols voelt van zijn patiënt en bij de acupuncturist die met een warmtebehandeling iemands hoofdpijn probeert weg te halen. Een aantal mensen komt vragen of ze met ons op de foto mag. Een meisje wil zelfs een officiële foto laten maken bij een fotograaf. We lopen met haar mee naar een soort openluchtstudio waar ik met haar moet poseren voor een wand met een vreselijk kitscherig Zwitsers berglandschap. Als we in de bus stappen om terug te gaan krijg ik van een meisje waarmee we op de foto zijn gegaan een gelukskettinkje. Dit moet me beschermen op onze reis door China en ze verzekert me dat ze mijn vriendin is. We zullen dit dorp niet snel vergeten.

YI BIN / XIN SHI:
We reizen dezelfde weg terug naar Yi Bin. De bus is overvol met mensen die naar de markt gaan. Marc zit helemaal voorin de bus en halverwege begint er iets vanuit een zak aan zijn schoen te pikken. Een Chinees vrouwtje kan nog net voorkomen dat ik mijn rugzak op haar zak met kippen zet..... In Yi Bin zien we voor het eerst iets van de verhalen dat het als buitenlander moeilijk is om door China te reizen. Hoewel er kamers genoeg zijn, willen de hotels ons geen kamer geven. We moeten maar naar een duur toeristenhotel. Zelfs mr. Lee weet ze niet te overtuigen. Pas bij het zesde hotel lukt het ons om een kamer te krijgen.

Hier vandaan reizen we naar Xin Shi. Een hotserige, letterlijk misselijkmakende rit. Als je hier misselijk wordt in de bus, doe je gewoon net als de Chinezen: je schuift het raampje open en hangt naar buiten. Eens in de zoveel tijd stopt de bus bij een benzinepomp om een grote watertank bij te vullen. Dit dient om de remmen te koelen. Als ze toch met de waterslang bezig zijn, spuiten ze de resten misselijkheid gelijk van de zijkant af... In Xin Shi is op zich niets te beleven. Het is een klein stoffig plaatsje, waar iedereen op doorreis is. Bizar detail is dat dit plaatsje aan een rivier ligt die uitkomt in de Yangzi. Ze gaan hier net als de beroemde drieklovendam een dam bouwen waardoor de hele vallei onder water komt te staan. Over ene paar jaar zal het hele dorp worden verplaatst. Het huidige dorp verdwijnt onder water. Daar zie je niets meer van terug.

NOG EEN LANGE BUSREIS:
We staan heel vroeg op om aan een busreis van 7 uur te beginnen. Hemelsbreed hoeven we niet zo ver, maar we moeten een bergje van 4000 meter over. Deze rit is echt schitterend. De weg slingert zich omhoog en al snel rijden we in de sneeuw. We zitten nu echt midden in het yi gebied en we komen langs kleine dorpjes waar de mensen nog in traditionele kleding lopen. De vrouwen dragen kleurrijke pakken en schitterende hoeden en zowel de mannen als de vrouwen dragen lange wollen mantels over hun kleding. Jonge vrouwen hebben vaak een kind op hun rug gebonden die ook weer schitterende kleurige hoedjes op hebben. De huisjes zijn heel eenvoudig, gemaakt van een soort klei. Overal lopen grote zwarte varkens te scharrelen met een kudde biggetjes er achteraan gedribbeld. Bovenop de pas kijken we boven de wolken uit op besneeuwde bergtoppen. De roodgekleurde rotsen tekenen scherp af tegen het groene gras en de strakblauwe lucht. Dit is helemaal geweldig. De bus zit afgeladen vol. In het begin bekijken de mensen ons wat argwanend, totdat Marc opstaat voor een oud vrouwtje in klederdracht en haar zijn zitplaats aanbiedt. Het vrouwtje is er erg blij mee, ze had anders de hele weg moeten staan en Marc maakt zich onsterfelijk bij de andere mannen in de bus. Er wordt direct een andere plaatsvoor hem vrijgemaakt, waardoor een toch al misselijke Chinees op een kap naast de chauffeur moet gaat zitten in plaats van op een stoel bij het raam.

Mei Gu is wel een leuk plaatsje, met veel authentieke yi-mensen, maar de sfeer is hier heel anders dan in Luo Biao. De mensen zijn hier wat argwanender en afstandelijker en er wordt meer over ons gepraat dan tegen ons. Van Mei Gu reizen we naar Xi Chang. Weer een schitterende rit door de bergen en langs Yi dorpjes. We komen aan in Xi Chang wat tot onze verrassing een grote stad blijkt te zijn met een paar miljoen inwoners. Hier hebben we verder niets te zoeken denken we. Maar de oude stad blijkt toch nog absoluut de moeite waard te zijn. Omdat deze plaats aan aan meer ligt, verkopen ze hier op de markt ook veel vis. Die verkopen ze hier allemaal levend. Soms in gigantische bassins met maar 15 cm water, helemaal volgepropt met vissen die zich nauwelijks kunnen bewegen en met hun ruggen boven water uitkomen, maar vaak ook in wasteiltjes. Een vrouwtje verkoopt haar vissen vanuit de goot....ik stond er bijna bovenop.

De bus naar Panzhihua blijkt zich ook als vrachtvervoerder te hebben opgeworpen. De bagagerekken liggen vol, onder de stoelen liggen zakken en het halve gangpad en de ruimte voorin bij de chauffeur staat volgepakt met dozen. Wij zitten op onze plaatsen op de derde rij nog net goed. De mensen achter ons moeten eerst oer de dozen klimmen om bij hun stoelen te komen. Na een half uur ompakken heeft de charmante assistent de beste opstelling gevonden en kunnen we vertrekken. We hebben broodjes meegenomen voor onderweg, maar dat blijkt niet nodig, want deze bus stopt gewoon voor een half uur lunchpauze bij een restaurantje. Hier kunnen we dan gelijk ook weer even naar het „toilet“. Het is dat je door het stof toch wel wat wil drinken onderweg en dus af en toe gewoon nodig moet..... Het toilet bestaat uit een gleuf in de grond waar je boven hurkt. Meestal loopt de gleuf schuin naar beneden een grote vergaarbak in. Doorspoelen kan niet, dus in die gleuf ligt van alles wat ik hier niet nader zal beschrijven... Meestal zijn er een paar van die gleuven naast elkaar, gescheiden door muurtjes van hooguit een meter hoog. Dit geeft nog een beetje privacy zolang je op je hurken zit, maar effe lekker rustig je broek ophijsen zit er dus niet in. Overigens zit er ook geen deur voor, dus die privacy had je toch al niet...

In de buurt van Panzhihua wordt het tijd om wat pakketjes af te leveren. We stoppen in de middle of nowhere en er wordt druk getelefoneerd. Er worden een paar zakken T7000 (wat dit ook moge zijn) onder onze stoelen vandaan gehaald. Na een kwartiertje komt er een mannetje aangelopen, blijkbaar degen voor die de zakken bestemd zijn. Er ontstaat een verhitte discussie over geld. Het mannetje heeft geen geld bij zich en er moet nog wel betaald worden voor het vervoer van de T7000. Er worden een paar voorbij rijdende auto’s aangehouden en in een daarvan zit blijkbaar een dorpsgenoot die bereid is het mannetje geld te lenen, want de vrouw in de auto betaalt de charmante assistent van de bus en we kunnen weer verder.

In Panzhihua eindigt onze reis met Mr. Lee. Hij neemt een trein terug naar Chengdu en wij zullen de volgende dag een bus nemen naar Dali. Het waren 7 interessante dagen met Mr Lee. Hij heeft ons dingen laten zien waar we zelf nooit gekomen waren, regelde het beste eten, hotelkamers tegen goede prijzen en goede plaatsen in de bus en kon vertalen wat er gebeurde en wat mensen ons probeerden te zeggen. Het was absoluut een heel bijzondere ervaring en een geweldige week. Mr Lee is ook een aardige vent, maar weer niet iemand die je beste vriend zou worden, dus na 7 dagen in zijn gezelschap vinden we het ook wel weer mooi om het af te sluiten en samen verder te gaan. We hebben een eenvoudige hotelkamer naast het busstation, die tot onze verrassing ene complete massage douchecabine heeft. Dit kunnen we wel gebruiken na 7 dagen stofhappen.

DALI:
De volgende ochtend nemen we vroeg de bus naar Dali. Als we onze buskaartjes laten zien worden we helemaal naar de bus begeleid. Daar laten we nog een keer de kaartjes zien en we checken zelf nog een keer het nummer. Dit moet de goede bus zijn, maar het is een klein oud busje. Onze stoelen zitten boven de wielkasten waardoor we onze benen niet eens naar beneden kunnen doen. Deze busrit gaat 10 uur duren, dit wordt een hele lange zit.... We snappen het ook niet helemaal, want gisteravond hebben we de buschauffeur ontmoet, die zei de 7.30 uur bus naar Dali te rijden, maar dit is een andere chauffeur. We zitten toch wel goed? Nou ja, we hebben het drie keer nagekeken... we zien het wel. De bus zit gelukkig niet vol, dus we pikken de nog lege achterbank in. Als de bus vertrekt blijkt dat we niet harder gaan dan een gangetje of 30-40 km per uur. Het klinkt als een kapotte versnellingsbak. De chauffeur is druk aan het bellen. De bus is blijkbaar kapot en de chauffeur vraagt om een nieuwe. Nog een geluk dat dit zo kort na vertrek gebeurt. Tot onze verbazing blijft de chauffeur na het telefoontje toch gewoon doorrijden. Hij is toch niet van plan om met 30 km/uur naar Dali te gaan rijden? We verbazen ons nergens meer over en stellen ons maar in op een hele hele lange rit. Na een uurtje zo doorgehobbeld te hebben (we zijn de stad nog niet eens uit) stopt de bus en begint de chauffeur weer druk te bellen. Iemand voor in de bus telt de mensen. Blijkbaar zijn ze nu toch een andere bus aan het regelen. De chauffeur keert de bus en rijdt terug richting het busstation. He hè, eindelijk. Halverwege keert hij de bus weer en stopt voor de supermarkt. Nu snappen we er helemaal niets meer van. Na een kwartiertje komt er een andere bus aanrijden die achter ons stopt. In deze bus zit de chauffeur die we gisteravond hebben ontmoet. Nu is het ons weer helemaal duidelijk, denken we.... Er gaan gewoon 2 bussen op ongeveer dezelfde tijd naar Dali en we worden nu overgeladen in de andere bus, omdat deze kapot is. Onze mond valt open als er mensen uit de bus achter ons en uit een taxi stappen en in onze bus stappen. De deuren gaan dicht en de bus rijdt weg, niks kapotte versnellingsbak, de bus doet het prima en rijdt op normale snelheid door de stad.... Het blijkt dat de bus ‚gewoon’ nog op deze mensen moest wachten die blijkbaar de bus hadden gemist en moesten worden nagebracht. Daar gingen dan blijkbaar al die telefoontjes ook over. Nou ja, we rijden en we hebben nog steeds onze plaatsen op de achterbank, de omgeving is erg mooi, het is lekker weer en er ligt een gloednieuwe laag asfalt op de weg. De rit naar Dali kan nog wel eens wat soepeler worden dan gedacht. Om 12 uur stopt de chauffeur voor een lunchpauze en achteraf snappen we waarom hij hier stopt. Dit is de laatste plek waar dit kan. Hierna houdt de mooie asfaltweg op, sterker..... hierna houdt de weg op.... Uren rijden we door het stof, langs grote vrachtwagens volgeladen met stenen en mensen die aan de weg aan het werk zijn. De bus neemt af en toe routes die wij met onze Landrover die zonder meer gedurfd hadden. We stoppen nog twee keer onderweg. Een keer omdat we niet verder kunnen, omdat een graafmachine een aardverschuiving aan het opruimen is e een keer omdat we niet verder kunnen omdat er een vrachtwagen gekanteld is. Alles is bedekt met een dikke laag stof en we komen regelmatig los van onze stoel door de hobbels. Als we eindelijk in een zonnig Dali aankomen beloven we onszelf dat we even een paar dagen niks gaan doen en onze botten weer op volgorde gaan leggen en een douche en een wasmachine gaan opzoeken......

Praktische informatie (2) top

In Xian verblijven we in het hostel. Op zich een prima plek, schone kamers, maar wel wat afgelegen en een trage internetverbinding. Wat wel erg handig is, is dat ze je gratis bij het station komen ophalen. In Kane’s Cafe hebben ze lekkere banana pancakes, maar wij moesten er wel 3 kwartier op wachten... Met de bus ben je in een half uur bij het station en vandaar kun je heel makkelijk met een lokale bus naar het Terra Cotta leger.

Het Dragon town hostel in Chengdu is absoluut een aanrader (zie het reisverslag0. wij betaalden 120 yuan voor onze kamer. Er zit nogal verschil in de kamers, maar ook met een eenvoudige kamer of een dormbed heb je hier nog steeds een gaaf hostel met leuk personeel op een perfecte locatie.

In Dali hebben we weer zo’n geweldig hostel . Hier hebben we in het MCA guesthouse gezeten. Wat ons betreft echt de beste optie in Dali. Het ligt twee minuten lopen buiten de stadsmuren e de sfeer en de prijzen zijn veel beter dan de guesthouses in de buurt van de commerciële ‚foreigner street’. Het MCA guesthouse heeft een schitterende binnenplaats met tuin en zwembad. Het personeeln is erg aardig, je kunt er gratis internetten en ze serveren een heerlijke Tibetaans ontbijt (yak yoghurt met vers fruit en muesli). Wij betaalden 80 yuan voro een kamer met badkamer. Een dormbed kost hier maar 15 yuan. Dit is echt een plek om even een paar dagen te relaxen.

Zoals je kunt lezen in ons reisverslag hebben wij Mr Lee een paar dagen als gids ingehuurd. Je vindt Mr Lee terug in de lonely planet onder travel agencies in Chengdu. We zijn zelden een chinees tegengekomen die zo goed engels spreekt als Mr Lee. Hij heeft veel contacten en weet goed dingen te regelen. Veel mensen gaan een middagje met hem naar de operal in Chengdu, waar hij je ook van alles achter de schermen laat zien. Je komt hem vanzelf tegen in het Rin Min park en zo niet dan kun je hem emailen: lee@rt98.com

Treinkaartjes

Wij hebben nooit problemen gehad om treinkaartjes te kopen, maar we hebben het dan ook steeds via het hostel geregeld waar we op dat moment verbleven. Soms betaal je hier provisie voor (in Chengdu helemaal niets), maar het scheelt heel wat uurtjes wachten en ergernis.

Wat wij ook erg handig vonden als we snel wilden doorreizen of als onze trein laat in de volgende plaats aankwam, is om door het hostel al een hosel in de volgende plaats te reserveren voor een nacht. Het kost je niets extra en ze komen je nog ophalen van het station ook.

China in de winter

Op zich is het prima te doen om in januari door China te reizen. Het was in Beijing wel erg koud, maar het is ook minder druk en goedkoper, omdat je buiten het seizoen reist. Wij vonden het wel een beetje tegenvallen hoe ver we naar het zuiden moesten om mooi weer te krijgen. Pas in het zuiden van Sechuan en in Yunnan kregen we temperaturen van 20 graden. Waar je ook rekening mee moet houden is dat het ‚s nachts ook in deze streken nog behoorlijk afkoelt. Omdat ze maar zo’n korte koude periode hebben in deze streken zijn de hotels hier niet echt op ingericht, wat her moeilijk maakt om het ‚s avonds lekker comfortabel warm te krijgen. Over de weg naar Tibet reizen is moeilijk en soms zelfs gevaarlijk. Je kunt wel vliegen naar Lhasa.

Geld

Gemiddeld kun je aanhouden dat een euro ongeveer 8 yuan is. Door de gunstige koers (met name als je pint) op dit moment, komen wij zelfs uit op 10 yuan per euro. Wij hebben overals steeds makkelijk kunnen pinnen bij de Bank of China en dus nog geen traveller cheque of credit card nodig gehad. Wij proberen het gebruik van onze credit card hier sowieso zo veel mogelijk te beperken, omdat China (heel Azië eigenlijk) er om bekend staat dat je credit card nog wel eens ‘gescimmed’wordt.

China is geen duur land. Het zuiden is nog veel goedkoper dan het noorden. Als een restaurantje er schoon uitziet kun je er makkelijk gaan eten en gewoon wat groente of vlees aanwijzen. Je eet dan heerlijk voor 10 – 15 yuan met z’n tweeën. In de kleine plaatsjes kun je nog goedkoper overnachten dan in de genoemde hostels. Tijdens onze busreis door Sichuan betaalden we 40 tot 80 yuan voor een tweepersoonskamer met badkamer. De kwaliteit van het sanitair wisselde van een lekkend sta toilet tot een super-de-luxe massagedouche.

DALI - VAN LEKKER RELAXEN TOT NOODGEDWONGEN RUST (4 februari tot 16 februari en verder) top

Dali is een gezellig, relaxed plaatsje en dat is precies waar we zin in hebben. We hebben hier weer een heerlijk hotel. We hebben een kamer op de begane grond aan de rand van de binnenplaats en tuin met zwembad (het water is nog te koud jammer genoeg, maar het staat wel leuk). De eerste dag doen we eigenlijk niet veel anders dan luieren, de was en een beetje schrijven voor de site. Min of meer gedwongen door een verkoudheid van Marc en diarree van mij komen we de volgende dag ook nog niet al te ver van het hotel (en het toilet....). We vinden het allebei niet erg. We hebben de laatste weken en vooral de laatste dagen zoveel gezien dat het heerlijk is om even niets te doen en we genieten van het heerlijke weer hier. Na een week tussen alleen maar Chinezen die ons steeds staan aan te gapen is het ook wel lekker om af en toe een gesprek te kunnen voeren met een andere toerist. Het hotel is niet druk, maar er komen net genoeg andere mensen om het gezellig te maken. Zo ontmoeten we een aardige

Israëliër die hier lange tijd blijft omdat hij Chinese medicijnen studeert (handig, hij weet de goede restaurantjes in Dali inmiddels te vinden) en een

leuk Frans stel.

De volgende dagen gaan we Dali en omgeving verkennen. Het stadje is gezellig, wat toeristisch maar niet te en is na Beijing de eerste schone stad die we zien. Ze hebben hier zowaar zelfs vuilnisbakken staan. We ontdekken nu ook waar het vreselijk irritante muziekje vandaan komt wat we

steeds horen. Iedere morgen worden we wakker met een "happy birthday" deuntje dat klinkt als een slechte kwaliteit speeldoos of een hele goedkope gsm ringtone (maar dan een die niet ophoudt zodra iemand 'm opneemt, maar uren door blijft gaan...) We hadden al zitten gissen waar het geluid vandaan zou komen, maar dit hadden we nooit geraden..... het wordt gespeeld door de plaatselijke vuilniswagen.... op zich al een uniek voorwerp in een Chinese stad ..... misschien willen ze daarom de aandacht er op vestigen? Door heel Dali lopen ook kleine kanaaltjes met water, wat de stad een heel fris uiterlijk geeft. Hoewel... ze gebruiken die waterkanalen ook om de groente in te wassen en de was in te doen..... De was wordt vervolgens te drogen gehangen over de pagode. In de omgeving van Dali kun je heerlijk door de velden dwalen over hele smalle

paadjes langs allerlei gewassen die we niet altijd kunnen thuisbrengen. We lopen langs de grote pagodes (we gaan er niet in.... we vinden de entreeprijs belachelijk) en helemaal door de velden naar het meer (Erhai Hu). Mensen zijn hard aan het werk op het veld met een hak. Ze geven de planten water met een soort grote soeplepel.

FIETSEN

Na 5 dagen Dali besluiten we dat het genoeg is. We zijn uitgerust, de site is bij en de was is droog. We willen alleen nog iets meer van de omgeving van Dali en het meer zien, dus we besluiten om nog een dag te blijven, een fiets te huren en lekker rond te fietsen en de dag daarna door te reizen. Het loopt uiteindelijk iets anders.....

We huren twee mountainbikes en zetten koers richting Xizhou. De weg is van slechte kwaliteit asfalt en nogal hobbelig en we worden regelmatig ingehaald door stinkende bussen en vrachtwagens. Maar het uitzicht op de velden en het meer is schitterend en het voelt heerlijk om lekker wat te doen na die luie dagen. We hebben net een half uurtje of zo gefietst en we hobbelen een licht aflopend stuk met kuilen af, als ik ineens voel dat er iets niet klopt. M'n fiets doet niet wat ik wil. M'n achterwiel lijkt opzij te schuiven en ik kan het niet corrigeren. In een fractie van een seconde realiseer ik me dat ik m'n fiets niet ga houden en dat stoppen niet lukt. Terwijl m'n achterwiel steeds verder uitbreekt heb ik nog de tegenwoordigheid van geest om te kijken of er geen vrachtwagen achter me rijdt (gelukkig niet...) en dan houd ik 'm echt niet meer en glijd ik in een spectaculaire sliding onderuit en nog een paar meter door over het asfalt. Op de een of andere manier verdraai ik hierbij op een lelijke manier mijn knie. Wonderbaarlijk genoeg heb ik verder alleen wat schaafwonden op m'n elleboog en hand. Marc helpt me overeind te krabbelen. Ik

kan staan, maar daar heb je 't dan ook mee gehad. M'n knie wordt al dik. Francois en Emanuelle fietsen vlak achter ons en komen gelijk helpen. Hun flesje cola en vochtige doekjes (voor de schaafwonden) zijn meer dan welkom. Er stopt een bus die naar Dali gaat en daar kunnen we met fiets en al in. De buschauffeur is zo vriendelijk om ons voor de deur van het hotel af te zetten. Als we m'n fiets wat beter bekijken, blijkt dat er een schroefje is los getrilt, waardoor het achterspatbord is losgeschoten en om de band onder het wiel is terechtgekomen. Ik heb dus als het ware geskied op m'n spatbord. Geen wonder dat ik m'n fiets niet kon houden.

Ik wordt geïnstalleerd in een luie stoel met ijs op m'n knie. M'n knieblessure lijkt serieus genoeg om hier een paar dagen vast te zitten en waarschijnlijk nog wel een tijdje last van te houden, maar gelukkig niet zo erg dat we naar een ziekenhuis moeten of zelfs onze reis moeten afbreken. Marc is altijd op z'n best als hij voor mij kan zorgen en zorgt dat ik alles heb wat ik nodig heb. Hij zorgt voor een lekker dik boek,

zodat ik niet in de verleiding kan komen om te vroeg te gaan lopen. Het beste wat hij kan krijgen om m'n knie wat te steunen is een volleybal kniebeschermer die wij 30 jaar geleden gebruiken (aanbevolen door een man in een winkel waar ze zelfs rolstoelen verkopen, dus het moet echt wel het beste zijn wat er in de stad te koop is....). En als het dan toch moest gebeuren, dan is dit de beste plek! We zitten lekker in het zonnetje in de hoteltuin en we kunnen hier heerlijke yoghurtshakes en vruchtensapjes bestellen. De mensen van het hotel zijn superaardig en halen alles wat we nodig hebben. We krijgen zelfs bloemen en een schaal fruit van ze.

Inmiddels zit ik alweer de 6e dag met m'n been omhoog, is m'n knie nog maar half zo dik, m'n boek half uit, worden we al lekker bruin en hebben we een paar hele aardige Canadezen, Amerikanen (de roos op Valentijnsdag was erg lief) en een Oostenrijker leren kennen die ons af en toe gezelschap houden. Gisteren vertelde een toevallig passerende fysiotherapeut dat ik m'n knie wel weer voorzichtig kon gaan belasten. Ik heb inmiddels m'n eerste rondje rond het zwembad gestrompeld, dus het gaat de goede kant op. Willem-Jan is zo lief om ons een kniebrace op te sturen (ok, het was handiger geweest als we de maten gelijk in centimeters hadden doorgeven, in plaats van in inches...) en daarmee hopen we weer een beetje uit de voeten te kunnen. De Tiger Leaping Gorge zit er niet in, maar ach, we halen de schade wel weer in. Voorlopig luieren we gewoon nog lekker een weekje door......

ALS JE VAST ZIT IN DALI 4 maart 2004 e.v. top

We hadden nooit gedacht zo lang in Dali te blijven. Mijn knie herstelt, maar het gaat langzaam. Doorreizen is absoluut nog geen optie. Maar het voordeel van op wereldreis zijn is dat we helemaal geen haast hebben. En als we dan toch gedwongen lui moeten zijn, dan kunnen we dat net zo goed hier doen. Er zijn maar weinig van dit soort relaxte hotels in China. Bovendien ontmoeten we hier een aantal geweldige mensen, waardoor we nog steeds een heerlijke tijd hebben, ook al kan ik niet lopen.

NIEUWE VRIENDEN

We ontmoeten Jakob uit Oostenrijk. Hij studeert chinees in China en spreekt het al heel aardig. Hij zit hier ook min of meer vast, omdat zijn pinpas gestolen is en z'n bank een nieuwe pas naar dit adres opstuurt en hij daar dus op moet wachten. We noemen hem de 'austrian farmerboy'. Hij is verliefd geworden op China en op de Chinese vrouwen. Een duidelijk geval van 'yellow fever' dus. Jason is een Chinese jongen uit Sjanghai. Hij heeft al vier keer besloten om door te reizen, maar hij blijft toch steeds, omdat het hier zo gezellig is. We weten nog steeds niet zeker of hij nou een 'mystery girl' had of echt voor de televisie in het hotel in slaap gevallen is. Peter en Anna, vader en dochter uit Duitsland, zijn heel sympathieke mensen met een goed gevoel voor humor (we hebben vreselijk gelachen om de 'don't mention the war' aflevering van 'fawlty towers') en een goede keus in rijstwijn (hoewel mijn maag daar anders over dacht). Met Anja (handige naam) kunnen we weer eens heerlijk in het Nederlands

kletsen en we vermaken ons tijdens een zeldzame regenachtige middag prima met vragen uit de wetenschapsquiz. Diego is een erg grappige Italiaan die drie woorden Engels spreekt, een soort van verbaasd de wereld in kijkt en zich alles laat overkomen. Hij wordt uiteindelijk aangestoken door de yellow fever. Ryan woont in Sjanghai en is een Canadese fotograaf die het liefst drie keer per dag het Tibetaanse ontbijt bestelt. We ontmoeten nog een heleboel andere mensen uit allemaal verschillende landen. De een blijft wat korter, de ander wat langer, maar het is steeds supergezellig. Het is net een grote familie.

SLIJMBALLENCOMPETITIE

Anna en ik vermaken ons uitstekend tijdens de slijmbalcompetitie die Peter begint. Jakob, Marc en Peter doen twee dagen lang hun uiterste best om indruk op ons te maken. We krijgen bloemen, chocola, ontbijt en de meest geweldige complimentjes. Anna en ik houden de score bij. Jakob pikt zelfs een kaars me kandelaar uit het hotel mee om ons een diner bij kaarslicht te bezorgen in het verder weinig sfeervolle restaurant. Stel je voor: tl-buizen, plastic kleedjes, 1 brandende kaars en heerlijk eten.... Jammer genoeg voor hem moeten we wel weer punten aftrekken als hij z'n bier over mijn broek morst. Het is een nek aan nek race, maar uiteindelijk laten we Jakob winnen, omdat hij wel de meest gladde praatjes heeft en dus een echte slijmbal is. Maar Jason wint de echte prijs. Zonder mee te doen in de competitie gedraagt hij zich als een echte gentleman, dus hij wint de 'gentleman award'.

ETEN

Onze dagelijkse routine bestaat uit ontbijten met Tibetaanse yoghurt, vers fruit en muesli en met z'n allen lunchen bij "big mamma's" of het restaurant er tegenover. Omdat Jason en Jakob chinees spreken bestellen zij meestal het eten wat er op neer komt dat ze het een en ander aan verse groente uitkiezen die voor het restaurant ligt uitgestald. Dit wordt dan gecombineerd met vlees en heerlijke rijst en noedels. De meest heerlijke gerechten komen op tafel en na zo'n lunch heb je meestal voor de rest van de dag genoeg gegeten. Het kost nog geen euro per persoon, belachelijk gewoon. Big mamma's wordt gerund door een Chinese dame die, gezien haar omvang, haar eigen kookkunst ook wel kan waarderen. Ze lacht altijd van oor tot oor. Door haar wiegende heupen en kroezige haar doet ze ons denken aan Midden of Zuid-Amerika. Vandaar "big mamma"..... niet dat het restaurant verder een naam heeft. (zie ook de praktische informatie). Ze vindt Marc's postuur en haardracht erg vermakelijk en ik krijg steeds rijstwijn van haar, omdat dat goed zou zijn voor mijn knie. Het restaurant er tegenover heeft minstens zulk lekker eten en de mensen zijn

ook erg aardig, dus we wisselen de restaurants eerlijk af.

Verder kunnen we hier gratis gebruik maken van de computer en internet, dus we vermaken ons met het downloaden van muziek en internetten. Iets anders wat we iedere dag doen is worstjes voeren aan de puppies. We nemen zelfs een 'doggy bag' mee als we zijn wezen eten bij big mamma's. Dit heeft wel tot gevolg dat we niet meer uit onze kamer kunnen komen zonder dat er een kudde kwispelende hondjes voor de deur staat en we soms onze sandalen moeten redden van spelende puppies (en het is nou niet echt dat ik er even achteraan kan rennen....)

Tussen alle 'activiteiten' door zit ik in een luie stoel met een stapel kussens en dekbedden met mijn been omhoog (zoals een prinses, zoals Jakob zegt).

DE KNIE en EEN BEZOEK AAN HET ZIEKENUIS

Na 2,5 week beginnen we ons een beetje zorgen te maken om mijn knie. De verbetering lijkt een beetje te stagneren en ik kan mijn knie nog steeds niet verder dan 90 graden buigen. We weten dat zo'n knieblessure lang kan duren, maar we zouden toch wel graag zeker willen weten dat het niet iets ernstigs is. We horen van iemand dat er in een stadje dichtbij een ziekenhuis is waar ze moderne apparatuur hebben zoals een ct en mri scan. We besluiten om dus toch maar even naar het ziekenhuis te gaan. We vinden dit behoorlijk spannend. Ik moet in Nederland al niets hebben van ziekenhuizen, laat staan een ziekenhuis in een land waar we de taal niet spreken en niet goed weten wat de kwaliteit van de gezondheidszorg is..... Bovendien zijn we zenuwachtig voor de uitslag. Stel dat het bijvoorbeeld toch mijn meniscus is? Dat betekent opereren en mogelijk het einde van onze wereldreis. Gelukkig bieden Jason en Jakob aan om mee te gaan. Zij spreken genoeg chinees en engels om voor ons te kunnen vertalen. Aangezien een minibusje net zo duur is als een taxi, vragen we het meisje van het hotel een minibusje voor ons te regelen. Op deze manier is er

plek voor ons allemaal en kan ik mijn been op de achterbank leggen. Er is zelfs nog plek voor Diego die ook wel zin heeft om mee te gaan. Het lijkt wel een schoolreisje (Jakob haalt zelfs ijs als we even moeten wachten in het ziekenhuis). We moeten een heel apart gezelschap zijn dat het ziekenhuis komt binnenlopen. Jason regelt alles bij de registratiebalie en we kunnen gelijk doorlopen naar de dokter. Het ziekenhuis ziet er oud maar schoon uit. In de hoeken staan prullenbakjes en een soort po's waar mensen in kunnen spugen. Rochelende chinezen maken hier dankbaar gebruik van. We worden binnengelaten bij de dokter. We komen in een kamertje met 2 bureaus tegenover elkaar en een klein krukje naast ieder bureau. Tegen de wand staat een behandeltafel met een niet al te groezelig laken erop. Aan ieder bureau zit een arts. Een van hen is druk in gesprek met een chinees die op een van de krukjes zit en een aantal andere chinezen staan er omheen. Ik mag op het andere krukje plaatsnemen. Hoezo

privacy? Ach, zolang ik geen gynaecologisch onderzoek nodig heb, zal het me een zorg zijn... De verpleegster vindt onze groep van 5 toch iets te groot voor de toch al volle kamer, dus Jakob en Diego gaan naar de wachtkamer. We weten haar ervan te overtuigen dat Jason en Marc mogen blijven. Als Jason heeft uitgelegd wat er gebeurd is doet de arts een paar functietesten. Hij lijkt absoluut te weten waar hij mee bezig is, dus dat geeft een goed gevoel. Hij wil een röntgenfoto laten maken, dus hij schrijft iets op een briefje en we worden geacht zelf onze weg te vindwen in het ziekenhuis. Geen probleem, Jason regelt een een rolstoel en we scheuren door de gangen naar de röntgenkamer. We moeten wel eerst even betalen. Het kost maar liefst 19,50 yuan (ofwel 2 euro) en daarvoor zijn dan 3 mensen aan het werk... Na 20 minuten komt iemand ons een

briefje brengen waarop staat dat alle botten er goed uit zien. Met dit briefje wandelen (en rijden) we weer terug naar de dokter. Die begint gelijk allerlei recepten uit te schrijven, maar wij willen graag een scan laten maken, omdat je daar veel meer op kunt zien. Als Jason hierom vraagt vindt de arts het wel best. Hij begint zonder verder iets te zeggen een ander briefje te schrijven. Dit keer voor de ct-kamer. We scheuren weer met rolstoel door het ziekenhuis naar het loket om te betalen voor de scan. We snappen nu ook waarom de arts dit niet gelijk voorschreef. De scan kost 690 yuan (70 euro) en dat is voor de meeste mensen hier een compleet maandsalaris. In tegenstelling tot de röntgenapparatuur ziet de scan er modern en gloednieuw uit. De man die over de scan gaat is erg vriendelijk en moet vreselijk lachen als hij de instelling van het apparaat moet veranderen, omdat ik er te lang voor ben. Hij neemt de tijd om ons alles uit te legen en we kunnen meekijken met de scanfoto's. Hij heeft

waarschijnlijk in z'n hele carrière nog nooit zoveel vragen gehad. We zijn erg opgelucht om te horen dat er niets ernstigs aan de hand is. Van de dokter krijgen we een hele tas met pillen en smeersels mee die de genezing moeten versnellen. Terwijl we nog even op Jason wachten proberen een paar oude Chinese mannetjes Marc's gewicht te raden. Blijkbaar diende al dat gewicht als contragewicht, want als Marc opstaat om de medicijnen te betalen, kiept de bank door het plotselinge gebrek aan tegenwichten kunnen de mannetjes zich nog net vastgrijpen om niet op de grond te vallen. Ze vinden het zelf erg vermakelijk. Het hele gezelschap gaat weer in de minibus terug. We gaan de goede afloop vieren met een dineetje. Met die prijzen hier kun je nog eens trakteren! De volgende dag kunnen we de officiële uitslag van de scan ophalen. We krijgen de foto's ook mee. Dat wordt een mooi souvenir om te bewaren naast het Russische proces verbaal. Volgens de arts kan het nog wel drie weken duren voor m'n knie

hersteld is, maar ach... we vermaken ons hier al bijna vier weken en nu we zeker weten dat het niet ernstig is houden we het nog wel drie weken vol....

Het vervolg in Dali (Als je vast zit in Dali deel 2) top

Het is inmiddels twee en een halve week na het ziekenhuisbezoek en we zitten nog steeds in Dali. Hoewel we af en toe gek worden van die knie, hebben we het nog steeds naar ons zin en vliegen de dagen gewoon voorbij. Omdat dit zo'n lekker plek is om te relaxen blijven veel mensen hier wat langer (hoewel niet zo lang als wij.....) en we blijven dus leuke mensen ontmoeten. Inmiddels wordt onze lijst met uitgewisselde e-mailadressen steeds langer en hebben we twee kaartspellen bijgeleerd. Verder heeft dankbaar gebruik gemaakt van de gratis computer en zo'n 600 nummers gedownload van Kazaa. Na de Chinezen met hun rustige muziek opgeschrikt te hebben met de Red Hot Chili Peppers kunnen we nu

zelfs naar Blof en Acda en de Munnik luisteren. Buiten dat horen we niet al te veel Nederlands. Een enkele keer ontmoeten we hier andere Nederlandse toeristen, maar meestal is het een gemêleerd, internationaal gezelschap. Laatst zaten we met zeven mensen in een minibusje naar een restaurant (het was te ver voor mij om te lopen en we hadden toch echt een keer zin in een pizza) en het was echt geen gehoor. Op de achterbank zaten 2 Zwitsers met elkaar Frans te praten, met Diego de Italiaan spraken ze Spaans. In het midden zat een Amerikaanse in het chinees te telefoneren. Marc en ik riepen iets in het Nederlands en allemaal samen spraken we Engels. Het was een complete talenkakofonie.

Maya, een Amerikaanse die ook wat langer in MCA blijft en vloeiend chinees spreekt, vertelt ons dat ze iedere dag een Chinese massage neemt, omdat ze zo'n last heeft van haar rug. Nou is Maya op zich heel aardig, maar het toonbeeld van een Amerikaan uit Californie (voor zover je kunt generaliseren natuurlijk......) en als zij in 25 superlatieven vertelt hoe geweldig die massage wel niet is, dan zegt ons dat niet zo veel. Maar als ze de masseuse na een paar dagen na het ziekenhuisbezoek in het hotel uitnodigt, besluiten we het toch ook maar eens te proberen. Volgens Maya is ze gecertificeerd in de Chinese geneeskunde, dus zou ze ook wat aan m'n knie kunnen doen, maar ik weet niet of dat nou wel zo'n goed idee vind. Als iemand aan m'n knie gaat staan kneden die er geen verstand van heeft, dan doet dat meer kwaad dan goed. We houden het dus op een 'gewone' massage. Het lijkt meer op een slachting. Ze gaat hardhandig met haar ellebogen onze ruggen te lijf en pakt een paar gemene drukpunten stevig aan. Het klinkt wat masochistisch, maar het voelt heerlijk. Als we het over mijn knie hebben stelt ze dezelfde vragen die een fysiotherapeut zou

stellen. Ze komt over alsof ze weet waar ze het over heeft, dus we besluiten het maar eens te proberen... ze mag m'n knie aanraken.... De eerste keer dat we naar haar praktijk gaan zien we dat er zelfs fysiotherapie in het engels op de etalage staat (niet dat ze dit zelf uit kan spreken) en ze doet exact wat je thuis van een fysio behandeling zou verwachten. Dit is echt perfect. We gaan hier om de dag heen en m'n knie gaat zienderogen vooruit.

ANJA EN DE CHINESE FYSIO

Het is wel raar om hier naar de fysio te gaan. In de praktijkruimte staan een paar massagetafels naast elkaar, waar ook rustig meerdere mensen tegelijk gemasseerd worden. Bovendien staan de tafels voor een groot raam. Het is dat er een vrij zware vitrage hangt, anders had je echt het idee gehad dat je in de etalage lag. Je houdt hier dus een korte broek en een hemdje aan als je je laat masseren. Gisteren lag er een man naast me die met overhemd en stropdas aan z'n rug liet masseren. De fysio is een geweldig leuk mens. We gaan zelfs samen met haar en Maya hotpot eten. Heel gezellig en heel erg lekker. Alleen de communicatie tijdens de behandelingen is wat lastig. Zij spreekt geen engels en ik geen chinees. Zij roept dus "pain?" en ik "no" of "auw" en dat maakt de essentie ook wel duidelijk. Tijdens de massages leren we haar wat woorden

engels en zelfs wat Nederlands en zij ons chinees. Ik weet dus nu dat "tongku" pijn betekent en zij weet wat een "jankert" is (geloof me, die

kniebehandelingen kunnen behoorlijk pijn doen en Marc vindt het natuurlijk nodig om mij een jankert te noemen als hij mij op komt halen, dit natuurlijk tot groot vermaak van de fysio). Af en toe past ze ook wat technieken uit de Chinese geneeskunde toe. Zo heb ik al een hele zak met kruiden meegekregen waarmee ik ieder dag een voetenbad moet nemen. Laatst kwam ze ineens aandragen met een grote doos, waar ze een aantal klokvormige glaasjes uit haalde. Die werden op m'n knie gezet en met een apparaatje vacuüm gezogen. Dit moest zo een kwartier blijven zitten. Daar lag ik dan met een soort rare glazen vastgezogen uitstulpingen op m'n knie, waaronder je m'n huid helemaal zag opbollen. Marc kwam al binnen om me op te halen. Hij ging nog even zitten op een stoel naast de massagetafel en zat iets op te zoeken in een chinees woordenboekje. Het leek wel of hij de laatste sacramenten zat voor te lezen. Maar gelukkig gingen de glaasjes er weer veilig af. Ik weet niet wat het allemaal doet, maar inmiddels kan ik m'n knie weer bijna net zo ver buigen als mijn gezonde knie, dus je hoort mij niet klagen.

Inmiddels loop ik al wat verder dan rondjes rond het zwembad en 'big mamma's restaurant', dus we kunnen ook weer wat dingen gaan doen. De eerste keer dat ik verder liep dan het restaurant was toen er hier een festival was. Ik ben ongeveer 100 meter gelopen naar een muurtje waar Marc een mooi plekje had georganiseerd. Daar heb ik me geïnstalleerd en uren zitten kijken naar oude vrouwtjes in klederdracht die hoeden aan het uitzoeken waren. Marc verdween in de menigte en kon z'n hart ophalen met al die fotogenieke mensen. Een paar dagen later zijn we stap voor stap, uiterst geconcentreerd naar de pagoda in de hoofdstraat gelopen. Het is niet meer dan een paar honderd meter lopen, maar we

waren zo blij toen ik het gehaald had. Ongelooflijk hoe blij je kunt zijn met normaal vanzelfsprekende dingen. Zo denk je er bijvoorbeeld ook niet over na dat zo'n chinees toilet erg onhandig is als je niet kunt hurken. Nu dus wel.... Een paar was er echt geen andere optie. Het westerse toilet (wat ze hier 'invalide mannetjes toilet' noemen) in het hotel was met mijn looptempo echt te ver, dus dan moet je wat. De details mogen jullie verder zelf invullen, maar het komt er op neer dat je je gevoel voor humor moet bewaren, je nergens voor moet schamen als er iemand anders de toiletten binnen komt lopen en je na afloop je handen goed moet wassen......

"COOLE " MARC.

Het lopen gaat steeds iets beter en we kunnen dus af en toe het stadje in, waar we heerlijk mensen kunnen kijken en souvenirs kunnen kopen. Meestal in gezelschap van een Chinese jongen die klanten ronselt voor de plaatselijke schoenmaken en helemaal onder de indruk is van Marc. Hij is niet de enige. Sommigen komen zelfs een winkel binnenlopen om te vertellen dat Marc er zo 'cool' uitziet. De krantenjongen en een aantal winkeliers zwaaien enthousiast als ze ons zien. Ze beginnen ons al te kennen (ook als we er nooit iets hebben gekocht).

MARC ZOENT HOND

Met de puppies in het hotel gaat het ook goed. Hoewel we er bijna eentje kwijtraken. Een puppy is duidelijk kleiner dan de rest. Waarschijnlijk heeft 'ie een groeiachterstand, omdat hij de jongste is. We noemen het 'Teddy Xiong', Teddy beer in het chinees. Omdat de honden hier met de pot mee-eten en ook die kleintjes voornamelijk rijst met groente te eten krijgen, voeren wij ze af en toe een paar worstjes. Op een dag zijn ze zo hongerig dat ze als gekken de worst naar binnen schrokken. Opeens zien we Teddy Xiong onder de tafel liggen, terwijl de rest nog loopt te vechten. Als Marc hem optilt is hij helemaal slap en buiten bewustzijn, z'n tong is al helemaal wit. Er zit een groot stuk worst in z'n keel en als we niet heel snel iets doen dan haalt hij het niet. Marc z'n vingers zijn te dik voor het kleine keeltje, maar met een chopstick lukt het om er wat stukken worst uit te peuteren. Inmiddels hebben de mensen van het hotel en Maya door wat er aan de hand is, dus we staan met z'n zevenen gespannen om

de tafel waar we de hond opgelegd hebben. Hij ademt nog steeds niet, dus Marc geeft hem mond-op-mond beademing. Dit helpt. Hij blaast op als een ballonnetje en langzaam wordt z'n tong weer rood. Voorzichtig peuteren we de rest van de worst eruit. Hij ademt weer, hij heeft het gered! Hij is nog een beetje in shock, dus we houden hem nog een paar uur warm bij ons. Dan wil hij zelf gaan drinken begint ie weer voorzichtig rond te stappen. Een paar uur later loopt 'ie weer te knokken met z'n broertjes alsof er nooit iets gebeurd is. Marc is de held van de dag. Nu maar hopen dat hij niet alle moeite gedaan heeft, opdat een of andere chinees hem later op kan eten....

Een week geleden zijn hier een stel Amerikanen aangekomen, vrienden van Maya, waar we het erg goed mee kunnen vinden. Maandag besluiten we met z'n allen een boot te huren en over het meer naar Wase te varen. Het is heerlijk om lekker lui in het zonnetje op de boot te zitten. In Wase is het markt en het blijft leuk om naar de mensen, de uitgestalde groente, afgehakte varkenskoppen en levende biggetjes in manden te kijken. Na een stevig robbertje onderhandelen over een paar yuan zijn we weer een leuk souveniertje rijker en wordt het tijd om weer terug te varen. Woensdag huren we met z'n vijven een taxi voor een dag. Een jongen uit het hotel gaat mee als onze gids. Gene en Alicia hebben een erg goed

gevoel voor humor en het wordt een behoorlijk melige bedoening in het busje. De tranen lopen over onze wangen van het lachen om niets. We doen een rondje meer en komen door authentieke Chinese dorpjes, bekijken Chinese huizen van binnen, bezoeken markten en een batik fabriek en mogen uiteindelijk het huis van een kunstenaar van binnen bekijken. Het huis is schitterend, vooral het design en de ligging aan de rand het meer zijn waanzinnig, maar het is een schril contrast met de armoedige huisjes waar de rest van het dorp in woont. Een contrast wat je in een communistisch land niet zou verwachten.

SMOKKELWAAR ???????

Omdat we onze winterkleren niet meer nodig hebben en we ook nog aardig wat souveniertjes hebben gekocht, besluiten we een pakketje naar huis te sturen. We willen straks zo licht mogelijk reizen, dus alles wat we niet echt nodig hebben gaat in het pakket. Marc is eerder al naar het postkantoor gegaan om te informeren hoe het werkt. Het blijkt dat ze op het postkantoor pakketdozen hebben, maar die mag je niet meenemen. Het is de bedoeling dat je met je spullen naar het postkantoor gaat en het daar in een doos doet. We stoppen dus alles in een rugzak en wandelen naar het postkantoor. De dame achter het loket is heel streng, maar wel vriendelijk en spreekt geen woord engels. We moeten ons

dus zien te redden met handen en voeten en een woordenboekje, maar dat zijn we inmiddels wel gewend. We krijgen een mooie, stevige doos en we pakken alles zorgvuldig in. Als we hem helemaal ingepakt hebben, blijkt de strenge dame van het postkantoor er nog even in te willen kijken voor ze hem dicht plakt. Ze wil echt alles controleren wat er in zit, dus we kunnen onze zorgvuldig ingepakte doos weer uitpakken. En daarna weer opnieuw inpakken natuurlijk. Nu moeten we met een pen het adres op de zijkant van de doos schrijven. Als dit gebeurd is krijgen we een formulier wat we moeten invullen. Op het formulier staat dat je een lijst moet opgeven met alles wat er in het pakket zit. We vragen nog even

of het echt nodig is dat dit een volledige lijst is en jawel, dus we pakken opnieuw de doos nog een keer uit en weer in om een lijstje te maken. Nu mag de doos dan eindelijk dicht. Hij wordt keurig dichtgeplakt en verzegeld. Nu moeten we

nog de waarde opgeven van alles wat er in de doos zit. We weten niet zeker of het voor de douane of voor de verzekering is, dus of we hoog of laag moeten schatten. Uiteindelijk slaan we er een slag naar, maar het blijkt dat je toch niet hoger dan RMB 1000,- mag opgeven, dus de dame van het postkantoor verandert het bedrag gewoon weer naar 1000. Bijna twee uur later is het allemaal geregeld en lopen we het postkantoor weer uit. Nu maar hopen dat het allemaal goed aankomt in Nederland.....

M'n knie houdt zich redelijk goed onder alle activiteiten van afgelopen week. Het herstel gaat langzaam en hij kan zeker nog een paar fysio behandelingen gebruiken, maar heel voorzichtig beginnen we over vertrekken na te denken. Het wordt in ieder geval tijd om wat plannen te gaan maken. Wie weet komt ons volgende reisverslag niet meer uit Dali.... we zullen het nog gaan missen.

PRAKTISCHE INFORMATIE (3) top

Praktische informatie Dali

We zijn zolang in Dali gebleven dat we wel wat praktische tips hebben...

Hotel

Zoals eerder gezegd verbleven wij in het MCA guesthouse aan de Wen Xian Road (zie de lonely planet). Een heerlijk hotel met prima sfeer, een mooie binnenplaats met tuin en zwembad, gratis internet en gratis wasservice, vriendelijk en behulpzaam personeel en heerlijke yoghurt en chocoladetaart. Een dormbed kost 15 yuan. Kamers varieren van 80-160 yuan, afhankelijk van seizoen en kamer. Wij betaalden zelfs nog minder, omdat we zo lang bleven en hadden daarvoor een ruime kamer met eigen badkamer en uitzicht op het zwembad.

Restaurants en bars
Big mamma's (zie het reisverslag) vind je op Wen Xian Road no. 7. Vlak bij MCA. Officieel heet het Heai Restaurant, maar dat staat verder nergens. Het restaurant schuin er tegenover (links van nummer 6) vinden wij zelfs nog iets beter. Als je gewoon aanwijst wat je wilt eten, krijg je heerlijke gerechten voorgeschoteld voor minder dan 10 yuan per persoon. Er zitten nog veel meer van dit soort restaurantjes in Dali. De kwaliteit is wisselend. Heb je zin in westers eten, dan vind je genoeg leuke restaurantjes in Foreigner Street. en Boai Road. Stella's is aan te raden voor de pizza's, maar verwacht geen Italië. Voor een gezellige, kleine bar met huiskamersfeer ga je naar Bad Munchee in Ren Min Road. De eigenaar Scot en zijn vriendin zijn geweldige mensen. En voor de liefhebbers.... het is ook het equivalent van een Nederlandse koffieshop.

Schuin er tegenover in het Bamboo Cafe serveren ze lekkere koffie en shakes. Aan Boai Road (tussen de kruising met Ren Min Road en de kruising met Foreigner Street) vind je ook nog wat leuke restaurants en bars. Wij vonden de 'koekjesshake' in de Black Lodge en de koffie en vruchtensappen in het Salvador Cafe erg lekker.

Massage/fysiotherapie

HEb je ergens een fysiotherapeut voor nodig of het je gewoon zin in een lichaamsmassage? Ga dan naar Ming Hong Health Care Massage Center, YuEr Road 112, Old Dali, tel. 0086-872-2665070. Voor 40 yuan wordt je een uur lang heerlijk gemasseerd. De mensen zijn geweldig (zie ook het reisverslag). Er zitten meer masseurs in Dali, maar pas op: er zitten kwakzalvers bij..

Winkelen

Winkels genoeg in Dali. Aan FuXing Road en omliggende straten zijn leuke souvenirs te koop: gebatikte kleden, marmer, jade, sieraden, thee, kleding, cd's, enz. enz. Je moet wel overal onderhandelen, ook in winkels. Het is niet gek om op een kwart of een derde van de vraagprijs uit te komen. Op nummer 101 in de hoofdstraat zit een leuke theewinkel. Je kunt alles proeven en de prijzen zijn hier redelijk. Overigens is het prettig onderhandelen in China. Ze zullen in eerste instantie proberen teveel te vragen, maar een deal is een deal. Buiten een akkefietje bij de schoenmaker hebben wij achteraf nooit gezeur gehad over de prijs. De schoenmaker op de hoek bij het hotel is trouwens wel te vertrouwen. Marc heeft daar voor 2 yuan zijn schoenen laten repareren. Als je geld nodig hebt dan kun je bij de Bank of China aan FuXing Road pinnen.

Vervoer

Veel in Dali is lopend te bereiken. Bij het hotel kun je fietsen huren voor 10 yuan per dag (kijk wel na of alle schroefjes goed vastzitten....). Een taxi van MCA naar Foreigner Street kost je ongeveer 5 yuan. Een minibusje is net zo duur. Je kunt je ook met paard en wagen laten rondrijden. Wij regelden een taxi meestal via MCA. Zij werken samen met een paar heel vriendelijke chauffeurs, spreken een goede prijs voor je af en vertellen de chauffeur gelijk waar je heen moet. Het hotel kan trouwens allerlei bus- en treinkaartjes en vliegtickets voor je regelen. De bus naar Lijiang pikt je zelfs bij het hotel op.

Excursies

De lonely planet geeft een goed beeld van wat er te doen is in en rond Dali. En anders wordt en je vanzelf op straat de 'boats', 'horserides', 'comeran fishing' of 'cable cars' aangeboden. Wij hebben met een groep een boot gehuurd op het Erhai meer voor 250 yuan. Een hele dag een minibusje huren kostte ons 150 yuan. De wandeling de berg op is volgens zeggen niet al te zwaar en het uitzicht schijnt mooi te zijn. Ervaren bergwandelaars vonden het niet heel bijzonder. Wij hebben het zelf niet kunnen uitproberen door problemen met mijn knie. Zie voor meer ideeën ons reisverslag.

Telefoon

Je kunt internationaal bellen in het postkantoor en verschillende 'telefoonwinkeltjes'. Je herkent ze aan het bord met 'IP' er op. Wij belden in

de telefoonwinkel aan Wen Xian Road nr. 10. Vlak bij MCA en schuin tegenover Big Mamma's. We betaalden 3,6 yuan per minuut. In de stad (lees: tussen de stadsmuren) betaal je 4,6 yuan. In MCA hebben ze gratis internet, een webcam en een headset. Via MSN kun je dus gratis naar huis bellen.

top

Vertrek uit DALI 23 - 25 maart 2004..

We hebben besloten dat we Dali gaan verlaten. M'n knie is nog niet helemaal hersteld, maar dat kan ook nog wel even duren en hij lijkt goed genoeg te zijn om te reizen. We kijken nog even aan de binnenkant van ons geweten of we echt denken dat mijn knie goed genoeg is of dat we gewoon zo graag verder willen en voor de zekerheid overleggen we nog even met de fysio. Zij denkt ook dat het verantwoord is, dus we besluiten dinsdag te vertrekken. Best spannend en gek om hier uiteindelijk weg te gaan. We zijn hier bij elkaar 7 weken geweest, dus het

is een raar idee om afscheid van iedereen te nemen. Het voelt ook een beetje alsof we helemaal opnieuw met onze reis beginnen. Tegelijkertijd hebben we er natuurlijk enorm veel zin in om door te gaan reizen.

Zondagavond gaan we nog hotpot eten met Maya en een Chinese jongen die we in het hotel hebben ontmoet. Het heet niet voor niets hotpot, dus we drinken er de nodige biertjes bij, maar het smaakt heerlijk. Volgens goed Chinees gebruik maken we na afloop ruzie wie de rekening zal betalen. Uiteindelijk geven wij het op en laten we ons maar trakteren. Maandag is bijna net zo'n hectische dag as de dag voor we van huis vertrokken. We pakken onze rugzakken zo in dat die van Marc over de 25 kilo weegt en die van mij bijna niets. We gaan afscheid nemen van ons favoriete lunchrestaurant en we zijn uitgenodigd om bij een meisje van het hotel thuis thee te komen drinken. Zij heeft een van de puppies

gekocht. Die zal in ieder geval niet in een of ander chinees gerecht verdwijnen. Dan gaan we nog een laatste keer naar de fysio en worden we na de laatste heerlijke massage, uitgebreid uitgezwaaid. We zijn uitgenodigd voor een diner door de eigenaars van het hotel. Hier moeten natuurlijk de nodige glaasjes (het lijken eigenlijk meer op eierdopjes...) 'MCA medicine' bij gedronken worden. Dit is een soort pruimenlikeur.... hopen dat onze maag het houdt met 3 dagen treinen in het vooruitzicht.... Het gaat gelukkig goed.

De volgende ochtend kunnen we nog een keer genieten van het lekkere ontbijt en dan vertrekken we naar het station, uitgezwaaid door de hele staf. Er worden druk handen geschud en Atjin geeft Marc nog een stevige omhelzing. We zullen deze mensen waarschijnlijk nooit meer zien..... De eerste knie test - met een rugzak op in een rij dringende en duwende chinezen door de kaartcontrole - leggen we met goed gevolg af. De tweede test is het trappetje op de trein in. Ook dat gaat goed, we zijn in ieder geval binnen! Hoewel we de dagtrein hebben naar Kunming, heeft deze trein alleen maar sleepers en geen zitplaatsen. We hebben geen treinkaartje meer kunnen krijgen voor een benedenbed, maar we mogen

gelukkig bij onze benedenburen op het bed zitten. Na een tijdje hebben de chinese dames toch zin om even languit op hun bed te gaan liggen en hoewel ze ons verzekeren dat we mogen blijven zitten, vinden we dat toch vervelend, dus wordt het tijd voor knie test 3: het trapje op het bovenbed in. Het trapje zit aan de rechterkant van het bed en het is mijn linkerknie, dus het wordt nog een interessante actie om van het trapje op het bed te komen. Op de een of andere manier lukt het me om met een gestrekt been op het bed te schuiven, zodat ik niet op m'n knie hoef te steunen. Een paar Chinezen staan me appelig aan te staren, maar dat doen ze toch wel.... dus test 3 is ook geslaagd. Voor we in

Kunming aankomen lukt het ook nog om test 4 - het hurktoilet- goed te doorstaan, dus met die knie gaat het wel lukken. We zullen julie dan ook

voorlopig niet meer met knieverhalen vermoeien.

De 6 uur wachttijd in Kunming op onze volgende trein zitten we stomweg uit met een fles water en een spel kaarten op keiharde plastic stoeltjes in een betonnen wachthok. Af en toe vindt een Chinese dame het nodig om met een megafoon langs te lopen en een Chinese krant aan te prijzen.... verstand op nul, het wordt vanzelf tijd om in de trein te stappen..... De 30 uur in de trein naar Guangzhou is lekker relaxed en gezellig. Het lijkt ons leuk om met de boot naar Hong Kong te gaan, dus we nemen een taxi naar een hotel waar ze daar kaartjes voor verkopen. Het is nog vroeg, dus het kantoortje waar ze de kaartjes verkopen is nog niet open. We wachten in de lobby van het super-de-luxe hotel. Daar zitten we dan met onze enigszins zweterige outdoor outfit en slaperige hoofden in een paar chique Chinese stoelen van hout, ingelegd met marmer. Het is wel grappig om op deze stoelen te zitten. Ze worden namelijk gemaakt in Dali. De meubelwerkplaatsen zitten naast het hotel in Dali, dus we

hebben de afgelopen weken genoeg van dit soort stoelen in de maak gezien. Een groot voordeel van zo'n super-de-luxe hotel is dat ze ook een heerlijk schoon westers toilet hebben. Daar maken we dankbaar even gebruik van..... Na het kopen van de kaartjes brengt een shuttlebus ons gratis naar de boot. Niemand neemt de boot meer tegenwoordig. Er zit een handjevol mensen op de boot. Inclusief een oud vrouwtje wat moeilijk kijkt en de hele weg boven een papieren zakje hangt. Maar goed, er zitten zeker 20 lege rijen stoelen tussen ons en haar... Naar Hong Kong gaan betekent wel douaneformaliteiten. Hong Kong mag dan wel bij CHina horen tegenwoordig, maar ze houden een eigen status. Dat betekent dus ook dat als we terug China in willen, we een nieuw visum nodig hebben. Voorlopig gaan we eerst Hong Kong maar eens onveilig maken. Na een heerlijke boottocht - jammer genoeg met weinig uitzicht door het bewolkte weer - zetten we voet aan wal in Hong Kong.